ร้านที่รับทำฟิล์มบล็อกสกรีนมักเจอคำถามเดียวกันซ้ำ ๆ คือ “ซื้อเครื่องไหนดี” เพราะตลาดมีทั้งเครื่องพิมพ์เอกสารทั่วไปที่ดัดแปลงมาทำฟิล์ม และเครื่องที่ออกแบบมาเพื่องานนี้โดยเฉพาะ หน้าตาอาจดูคล้ายกันหมด แต่ข้างในต่างกันมาก บทความนี้จะพาดูว่าเครื่องพิมพ์ที่ทำงานฟิล์มบล็อกได้จริงต้องมีสเปกอะไรบ้าง และจะหลอกดูอย่างไรก่อนจ่ายเงิน
ทำไมเครื่องพิมพ์ทั่วไปถึงทำฟิล์มบล็อกไม่ได้
เครื่องพิมพ์อิงก์เจ็ตสำนักงานส่วนใหญ่ใช้หมึก Dye ซึ่งเป็นสีเหลว ไม่ใช่สีดำสนิท Pigment เหมาะสำหรับงานเอกสารทั่วไปที่เน้นความคมชัดของตัวอักษร เมื่อนำมาพิมพ์เป็นฟิล์มบล็อกที่ต้องการความดำสนิทสูงสุด หมึก Dye มักให้ค่าความดำไม่เพียงพอที่จะกันแสง UV ได้ทั้งหมดตามมาตรฐานที่งานฟิล์มบล็อกต้องการ เว้นแต่บางรุ่นจะมีโหมด Pigment Black เสริมมาให้เลือกใช้เฉพาะงานฟิล์ม ซึ่งต้องเช็คสเปกก่อนซื้อเสมอ
อีกจุดที่เจอบ่อยคือซอฟต์แวร์ RIP เครื่องสำนักงานส่วนใหญ่ออกแบบมาเพื่องานเอกสารออฟฟิศ ไม่มีโหมด “ฟิล์ม Positive” มาให้ตั้งแต่ต้น ต้องติดตั้งซอฟต์แวร์ RIP แยกเพิ่มหรือตั้งค่าเองในตัวซอฟต์แวร์เดิมของเครื่อง ตรงนี้คือส่วนที่คนซื้อเครื่องไม่รู้มักมองข้าม แล้วมาเจอทีหลังว่าทำไมฟิล์มออกมาไม่เข้มพอทั้งที่ราคาเครื่องสูง
เกณฑ์ 5 ข้อก่อนตัดสินใจซื้อ
- มีโหมด Pigment Black หรือหมึกสำหรับงานฟิล์มโดยตรงหรือไม่ ถามร้านขายหรือ Epson โดยตรงก่อนเสมอ
- ขนาดหน้ากว้างตรงกับกระดาษหรือม้วนที่คุณใช้จริง จะพิมพ์งานเล็ก เช่นสติกเกอร์หรือโลโก้เสื้อ เครื่อง 24 นิ้วก็เพียงพอ
- ขนาดหน้ากว้างตรงกับงานบล็อกเต็มตัวหรือพูสเตอร์ งานบล็อกเต็มตัวต้องการหน้ากว้าง 42 ถึง 44 นิ้วขึ้นไป เครื่อง 24 นิ้วต้องเรียงซ้อนทีละแผ่นซึ่งเสียเวลากว่า
- ความเร็วที่ต้องการจริงต่อสัปดาห์ ร้านที่รับจำนวนมากต้องดูสเปก m²/ชม. ของเครื่องจริงจัง ไม่ใช่ตัวเลขโฆษณา
- งบหมึกต่อเดือน กลุ่มเครื่องที่ใช้หมึกถังใหญ่จะประหยัดต้นทุนต่อ m² มากขึ้นเมื่อปริมาณงานสูง แต่เครื่องราคาสูงกว่า
รุ่นที่ร้านขายจริงและเหมาะกับงานแบบไหน
| รุ่น | หน้ากว้าง | เหมาะกับ |
|---|---|---|
| T3130X | 24 นิ้ว | ร้านเริ่มต้น งานบล็อกไม่เกิน 20 ชิ้นต่อวัน |
| T3130 / T3130N | 24 นิ้ว | งานแปลน CAD เป็นหลัก ทำฟิล์มเป็นงานเสริม |
| T5130 / T5130M | 36 นิ้ว | ร้านที่มีทั้งงานแปลนและฟิล์มขนาดกลาง |
| T3730E | 24 นิ้ว | รุ่นใหม่กว่า รองรับงานพูสเตอร์เต็มตัว |
| T5730D / T5730DM | 36 นิ้ว | ร้านบล็อกสกรีนปริมาณงานสูงเป็นหลัก |
| T7730D / T7730DM | 44 นิ้ว | โรงงานผลิตฟิล์มปริมาณมากต่อเดือน |
ดูรายละเอียดสเปกทุกรุ่นได้ที่ เครื่องพิมพ์ฟิล์มบล็อกสกรีนทั้งหมด
ทดสอบก่อนซื้อ: สิ่งที่ต้องขอดูที่ร้าน
ก่อนตัดสินใจซื้อ ควรขอทดสอบพิมพ์จริงด้วยไฟล์งานของคุณเอง ไม่ใช่ไฟล์ทดสอบของร้าน เพราะความดำของหมึกขึ้นกับการตั้งค่าเครื่องและ RIP เป็นหลัก สิ่งที่ควรนำไปทดสอบคือ
- สกรีนกระดาษที่มีรายละเอียดซับซ้อน (เส้นบาง ตัวหนังสือเล็ก)
- งานภาพเต็มสี เช็กการไล่เฉดสีเทาที่ต้องการความคมสูงสุด
- งานที่มีพื้นที่สีเข้มขนาดใหญ่ เช็กว่าสีดำทึบจนสนิทมืดหรือไม่
นำไฟล์ทดสอบไปมาที่ร้านด้วยตัวเองได้ ทีมการขายของเราพร้อมพิมพ์งานจริงให้ดูก่อนตัดสินใจ เห็นความดำ ความคมชัด และความเร็วจริงของเครื่องก่อนตัดสินใจ
หมึกและวัสดุสิ้นเปลืองที่ต้องใช้คู่
นอกจากเครื่องแล้ว จะมีค่าใช้จ่ายต่อเนื่องที่มักถูกมองข้าม
- หมึก Pigment Black ใช้เป็นขวดแยก ขนาดและราคาต่างกันตามรุ่นเครื่อง ควรถามร้านว่าขวดนี้พิมพ์ฟิล์มได้กี่แผ่นก่อนต้องเปลี่ยน
- ฟิล์มบล็อกเกรด Dmax สูง เลือกที่ระบุว่าใช้กับงาน Film Positive โดยเฉพาะ
- กระดาษหรือม้วนสำหรับงาน CAD / โปสเตอร์ ถ้าทำหลายงานด้วยเครื่องเดียว
ข้อผิดพลาดที่มักเจอตอนซื้อ
คิดว่าหมึกดำธรรมดาเข้มพอสำหรับงานฟิล์ม หมึกดำธรรมดาสำหรับงาน CAD หรือโปสเตอร์อาจเข้มไม่พอสำหรับเป็นฟิล์มบล็อก ต้องถามเสมอว่าเครื่องหรือโหมดนั้นให้ความดำเพียงพอหรือไม่
มองข้ามจำนวนหัวพิมพ์ ดูแค่หน้ากว้าง หน้ากว้างเท่ากันแต่จำนวนหัวพิมพ์ต่างกันให้ความเร็วและความเข้มของสีดำต่างกัน เครื่องหัวพิมพ์เดียวมักเร็วกว่าแต่สีดำอาจไม่เข้มเท่าเครื่อง 2 หัวพิมพ์ที่เดินหมึกซ้ำหลายรอบ
ไม่ถามเรื่องค่าใช้จ่ายต่อเดือน หมึกและวัสดุเสริมคือต้นทุนหลักของงานฟิล์ม เครื่องราคาถูกแต่หมึกแพงอาจทำให้ต้นทุนต่อชิ้นงานสูงกว่าเครื่องราคาแพงกว่าในระยะยาว
คำถามที่พบบ่อย
เครื่อง CAD ทั่วไปทำฟิล์มบล็อกได้ไหม
บางรุ่นทำได้ถ้ามีหมึก Pigment Black และตั้งโหมดความดำถูก แต่ส่วนใหญ่ออกแบบมาเน้นงานเส้น ความเร็ว และต้นทุนต่อแผ่น ซึ่งคนละเกณฑ์กับงานฟิล์มต่างกัน ต้องทดสอบ Dmax จริงก่อนซื้อเสมอ
จำเป็นต้องมีซอฟต์แวร์ RIP แยกต่างหากไหม
เครื่องบางรุ่นมีโหมดฟิล์มบล็อกในดริเวอร์มาตรฐานแล้ว บางรุ่นต้องลง RIP เสริมเพิ่ม จุดนี้ควรถามร้านขายให้ชัดก่อนซื้อ เพราะค่า RIP เพิ่มเติมอาจสูงกว่าส่วนต่างราคาเครื่องเอง
T3130 กับ T3130X ต่างกันอย่างไร
T3130X เป็นรุ่นที่ร้านเลือกใช้งานฟิล์มบล็อกมากที่สุด เพราะมีหมึก Pigment Black ติดมาด้วย ส่วน T3130 ตัวมาตรฐานเน้นงานแปลนเป็นหลัก แม้จะทำฟิล์มบล็อกได้เช่นกันแต่อาจต้องเช็คสเปกหมึกก่อนซื้อหากตั้งใจทำงานฟิล์มเป็นหลัก
ควรซื้อเครื่องใหญ่ไว้ก่อนขยายงานไหม
ขึ้นกับงบลงทุน ถ้างานปัจจุบันไม่เกิน 20 ชิ้นต่อวัน เริ่มจากเครื่อง 24 นิ้วก่อน เพราะราคาถูกกว่าและขยายเป็นเครื่องที่สองได้ง่ายกว่าซื้อเครื่องใหญ่เกินจำเป็นแล้วมาขยายตามหลัง
สรุป
เลือกเครื่องพิมพ์สำหรับงานฟิล์มบล็อกจากสามสิ่งก่อน คือโหมดหมึก Pigment Black ซอฟต์แวร์ RIP ที่รองรับโหมดฟิล์มโดยตรง และหน้ากว้างที่เหมาะกับงานจริง อย่าเชื่อชื่อเครื่องจากชื่อรุ่นอย่างเดียว ขอทดสอบด้วยไฟล์งานจริงก่อนเสมอ นำไฟล์มาที่ร้านได้ ทีมช่างจะทดสอบให้ดูก่อนเสนอรุ่นที่เหมาะสม
